ESPION, LÈVE-TOI (FR, '82) ***
Midden in Zürich wordt iemand op een brug in een tram neergeknald. (Lijkt me zelf niet zo'n handige plek, niet alleen kun je als schutter weinig kanten op, maar ook iedereen die het ziet, van beide oevers.) Een gepensioneerde spion wordt naar aanleiding van deze moord weer in de spionage betrokken, tegen zijn eigen wil, maar ja, zo gaat dat, plicht roept, er is geen weg meer terug als al je maten ineens om zeep geholpen worden. Vandaar het voortdurend verbaasd kijken door Ventura in deze film.
Het kan het komen door dat verrekte gemompel in deze film dat ik van dat terrorismeverhaal weinig kaas kon maken, maar het kon ook wel eens door Lino Ventura's ietwat uitgebluste optreden komen, of door het voorspelbare gedoe van iedereen die uit de weg wordt gemaaid, of door de allersaaiste en voorspelbaarste manier waarop gefilmd is, of door de geijkte passages op vliegvelden en bij zo'n funicolaire.
Toch waardeer ik de film om wat ie brengt: een spannend spionageverhaal. Prima kijkvoer voor zo'n gemiddelde zondag. Anders aardig om de Europese hoofdsteden begin jaren tachtig te zien. Dat biedt me een beetje jeugdsentiment, zo zag Amsterdam er in die tijd ook een beetje uit, hoewel het niet veel anders is dan het heden, je mist alleen reclame en afzichtelijke glazen gebouwen.
Ook interessant is het vanzelfsprekende van links-georiënteerd terrorisme, dat toen nog heel gewoon was. Volgens de scriptschrijvers van toen school in minstens een op de tien studenten een RAF-killer. Die dubieuze plaats in de filmwereld wordt sinds 11 september ingenomen door fanatieke moslims. In Nederlandse thrillers zijn de linkse milieufreaks weer terug als scherpschutters, sinds de moord op Pim Fortuyn.
Verrassend was de aanwezigheid van Krystyna Janda, die voor mij de onvergetelijke rol van hypernerveuze documentairemaakster heeft neergezet in Clowiek z marmuru, waarmee ze destijds in 1977 debuteerde. Ze speelt hier hetzelfde en minder leuk, maar nog steeds fijn om naar te kijken, en in het Frans!
Espion leve-toi op imdb.com, cinema.nl, timeout.com