LE FANTÔME DE LIBERTÉ (FR, '74) *****
Twee meisjes worden in een speeltuin door een man aangesproken. Hij geeft ze een paar ansichtkaarten. 'En laat ze nooit aan volwassenen zien!' Hoe zal dat aflopen!
Van beschaving is weinig sprake, hier zijn de burgerlijke lui vooral vreemde wezens die zichzelf niet begrijpen, waardoor je meteen moet denken aan Happiness. Een verschil met Happiness is dat het hier niet om menselijk drama gaat maar om luchtig surrealisme. Ik vind beide even pruimbaar.
Het opmerkelijke van deze film van Luis Buñuel is dat je steeds overgaat van het ene naar het andere karakter, als een soort griep die wordt overgegeven. Ik heb me lang afgevraagd of er zo'n film bestond en die bestaat dus. Iedereen is de bijrolspeler hier, de hoofdrol is de onvervalste satire.
De bedoeling van de film moet iets antropologisch en filosofisch zijn geweest, gezien de passage met de leraar op de politieschool, die lesgeeft over Margaret Mead, de bekende antropologe, en met haar zegt dat er geen wetten kunnen bestaan omdat ze onderhevig zijn aan evolutie. De les wordt meteen in praktijk gebracht: niemand luistert en iedereen vertrekt steeds. Er blijven uiteindelijk twee baldadige agenten over die pas zwijgen als de commissaris erbij komt zitten. Maar dan is ook de commissaris de klos, want hij blijkt het helemaal niet te zijn, commissaris, en bovendien krijgt hij telefoontjes van zijn dode zus.
Het middel van deze film is constante verrassing. Beste voorbeeld is de episode in het hotel. Dat is nou een episode die zo in het handboek van komedieschrijvers kan: snel, onvoorspelbaar, droog, gedurfd. Erg mooie cinema naar mijn smaak. Ineens zie je dat Twin peaks ook niet uit de lucht komt vallen! David Lynch zal hier goed naar hebben gekeken.
De film wordt steeds maffer, waardoor herinneringen bovenkomen aan Monty Python. Erg Pythonesque is de passage waarbij een meisje wordt vermist dat gewoon in de klas zit. Zelfs als ze zegt: 'Maar ik ben er wel', wordt ze afgesnauwd. Ze moet zwijgen want ze wordt vermist.
Die Buñuel, die op zijn oude dag (hij was 74) zo'n sprankelende film in elkaar zette, een van de beste auteursfilms die ik ken! En dat terwijl hij, na wereldberoemd te zijn geworden met Un chien andalou, in Mexico drie snertscripts per jaar voor een ongelooflijk laag budget mocht regisseren. Dat is nog eens geduld hebben en niet zeuren!
Fantome de la liberte op imdb.com, rogerebert.com, dvdsavant.com, digitallyobsessed.com, cinema.nl, sensesofcinema.com
Naar overzicht Wilde aardbeien filmdatabase
Naar een artikel over Buñuel en naar negen minuten uit de film