LA GRANDE ILLUSION (FR, '37) ***** IMDB
Een gevangenis met bloemetjes in de vensterbank
La grande illusion schetst een niet zo vijandig gevangenenkamp. Ja, men is nog steeds aan het ontsnappen en bewaken (Franse krijgsgevangenen in Eerste Wereldoorlog), maar deze wereld is veel subtieler, geestiger dan doorgaans in krijgsgevangenenfilms.
Zo ken ik geen gevangenisfilm waarin het hoofd van de gevangenis niet alleen een beminnelijke man is, maar ook nog eens eindeloos respect heeft voor een Franse kapitein. Ik ken ook geen gevangenisfilm waarin het graven van een tunnel geen enkele rol speelt voor het verhaal. Deze film staat boven de ontsnapping. Het gaat hier om humor en menselijkheid.
Hoogtepunten van Renoirs charmante cinema zijn de verkleedpartijen onder de gevangenen, de muurkranten over het heen en weer gaan van Douamont in Franse dan wel Duitse handen, en de episode in het huisje van de boerin (waarin je vrijwel letterlijk The defiant ones ziet langskomen). Een gevangene die zich verdiept in Pindarus zie je ook nooit, of een gevangenis met een bloemetje in de vensterbank, dat wordt gekoesterd door de baas van de bajes.
Het gaat er in deze film niet om halen ze het wel of niet, maar om de hele klotesituatie van de oorlog. In niets verschillen de twee volken van elkaar in deze film. Er is ook geen hoofdpersoon. Zodoende moet je soms een paar slikken bij het afscheid van personages maar zo gaat dat in oorlogstijd.
Op die manier is de film de kijker steeds een pas voor. Als je de film de eerste keer kijkt, heb je geen mogelijkheid om het verloop juist te voorspellen.
En het acteerwerk van al deze acteurs, Erich von Stroheim, Jean Gabin, Dita Parlo, Pierre Fresnay, Marcel Dalio, is precies passend en enorm gepassioneerd. Ze spreken hun talen en dat is echt nodig in deze film. Dan krijg je al snel dat mensen de film gaan vergelijken, met Citizen Kane, Clockwork Orange, Les enfants du paradis, enzovoort. Met die films heeft La grande illusion volgens mij vooral de moed van het genreloze gemeen.
Dit is dan de derde Franse film die ik ken waarin gegraven wordt in een bajes: Le trou en Le comdamné à mort s'est echappé gingen La grande illusion voor.
La grande illusion op rogerebert.com, criterioncontraption.com, eyeforfilm.co.uk, dvdtimes.co.uk, cinema.nl
Naar Wilde aardbeien filmdatabase, filmtips, homepage
Naar commentaar van Jean Renoir