HAPPINESS (VS, '98) *****
De levens van dertigers en veertigers. Ze zijn ranzig, zwak tegenover hun obsessies, asociaal tegen anderen.
Happiness is is een fantastische film over eenzame mensen. Al deze mensen zijn meer een mens met zwakheden dan je eerder ooit zag in een film. Ze zijn vunzig en vriendelijk tegelijk.
Ik was verbijsterd van hoe genadeloos eerlijk de mensen hier worden neergezet. Als Solondz iets zegt met deze film is het dat wel: in staat van opwinding zijn alle mensen even dwaas.
Dankzij de flinke dosis cynische humor die Solondz erbij in heeft gestopt, krijgt de film de broodnodige zuurstof. Goed voorbeeld is de verlegen Allen die zijn kwakje tegen de muur schiet als hij vunzig zit te schelden door de telefoon (en plakt er vervolgens een ansichtkaart op). Dan blijkt het grietje dat hij lastig valt een kick te krijgen van dat vunzige gebel.
Dat lastige evenwicht tussen grappig en ellendig slaagt dankzij superieur acteerwerk van vrijwel iedereen maar vooral van Dylan Baker, die de moeilijkste rol heeft, als man die valt op jonge jongetjes.
Het prettige, vond ik, is dat je als kijker geheel wordt vrijgelaten om ervan te vinden wat je wilt, doordat de personages volstrekt menselijk zijn. Ze zijn dus goed en slecht en niet slechts een filosofisch hulpmiddeltje. Solondz observeert karakters meer dan een thema (zoals bijvoorbeeld in Belle du jour, die je een verre verwant zou kunnen noemen). Dat ze rondlopen in een gelukkige buitenwijk maakt de film alleen maar genadelozer.
De forse ironie is wat Happiness voor mij onsterfelijk maakt. Neem de titel, Happiness, terwijl je alleen maar tranen en leed ziet. Zo is het enige hoopvolle van de film dat de zoon blij is dat hij eindelijk heeft leren klaar te komen. Dat zal in de toekomst weer een bron van ellende betekenen, besef je als kijker onmiddellijk. Wat een prachtige sukkels toch allemaal! En wat zijn wij toch ook prachtige sukkels, als we eerlijk zijn.
Nogal wat critici van naam waren zo beduusd van dat deze filmmep in het gezicht ze niet eens in staat waren in klare taal te zeggen of ze de film nou wat aan vonden. Ze zouden alleen al de moed van Solondz moeten waarderen, die het niet eenvoudig had om geld te vinden voor deze film. Zo zei een financier: 'Ik ga toch geen film over pedofilie kijken!' Gelukkig vond Solondz het geld en gloreerde de film langs allerlei festivals.
Happiness op imdb.com, salon.com, filmkrant.nl, nrc.nl, reelviews.com, dvdverdict.com, filmcritic.com, movie2movie.nl