DE JURK (NED, '96) ***** IMDB
Een Van Warmerdam-dictatuur voor anderhalf uur
Een jurk komt en gaat, van vrouwenlichaam naar vrouwenlichaam. De vervloekte jurk veroorzaakt het ene na het andere absurde tafereeltje. De buurman die aanbelt en vraagt: 'Is die jurk van u?', waarop manlief met vrouw achter de deur communiceert. Op zeker moment reageert ze niet meer, manlief herhaalt drie keer en dan zegt ze: 'Ik hoor je wel.' Stratenmaker die pissig is op Indiase muziek, schopt de deur in en smijt pickup op straat, vervolgens passeert een draaiorgel en Indiase man duwt draaiorgel in het water. Moeder die in auto rottig afscheid neemt van dochter. 'Ja, dit is lekker weggaan zo.'
Alles doet ertoe, ieder beeldje, iedere zin, iedere positie van de camera, iedere kleur, iedere rol. Een Van Warmerdam-dictatuur voor anderhalf uur. Die eigenzinnigheid is nou net waarvoor ik graag films kijk. Je kunt zijn werk met Woody Allen vergelijken alleen dan minder politiekcorrect, zoals in De jurk een verkrachter voorkomt die alleen wil slapen met zijn slachtoffers. Zou beslist niet mogelijk zijn in een Allen-film.
Zovéél details om van te genieten! Het leren jasje van De Smet. Het schoolpakje van het meisje dat gaat tongen met de oude kerel ('Heb je een kunstgebit?' 'Alleen van boven.' 'Nou vooruit dan maar.'). Het routineus knippen van kaartjes van drie personen alvorens hij zijn slachtoffer ziet.
En die Hollandsheid! Plat landschap, NS-treinen, grachten, stadsbussen, polders, sluizen, blonde vrouwen. Dit Nederland is een imago. Voor hetzelfde geld had het in Albanië kunnen afspelen want je ziet nergens een naamsaanduiding. Bus 40 gaat alleen maar naar Centrum.
Een stukje van zijn interview (zie Filmkrant-link): 'Als mensen vragen waar mijn films over gaan, zeg ik niets, want dat interesseert me helemaal geen klap. Het is niet aan mij om dat te beantwoorden. Ik hoef alleen maar een film te maken. Het is aan de toeschouwer om er wat mee te doen, het is niet mijn verantwoordelijkheid om uitleg te geven. Je hebt altijd mensen die er van alles in zien, allemaal verborgen lagen, maar ik weet daar niets van, ik hou mij er niet mee bezig. Ik weet alleen dat ik elke film maak om me te bevrijden van de vorige.'
Het blijft onbegrijpelijk waarom de Nederlanders niet heel wat blijer zijn met iemand als Van Warmerdam. Hij is momenteel onze enige, echte artiest.
de jurk op filmcritic.com, reelviews.net, filmkrant.nl, cinema.nl, nrc.nl, cinopsis.be, movie2movie.nl
Naar Wilde aardbeien filmdatabase, filmtips, homepage