DER LETZTE MANN (DUI, '24) **** IMDB
De portier die zijn baan verloor in creatieve cinema
Man, portier bij hotel Atlantic, ziet op een dag dat hij wordt gedegradeerd tot toiletheer. Zijn identiteit ontleende hij aan zijn fraaie pak. Dus is hij de glans in zijn bestaan kwijt. Hij slaat aan het drinken en verliest zijn respect bij zijn buren.
In de jaren twintig en dertig was de Duitse cinema verreweg de meest vernieuwende van de wereld.Voor iets vernieuwends is er altijd de voorwaarde dat er een hele groep is van mensen met vernieuwingsdrift. Zo had je voor deze film scriptschrijver Carl Meyer, filmer F.W. Murnau, cameraman Karl Freund, acteur Emil Jennings, en producer Erich Pommer namens de UFA-studio. (Zo vernieuwend was UFA ook weer niet. Ze dicteerden bijvoorbeeld het einde van de film en waren ook al niet blij met een hoofdpersoon op leeftijd.)
Voor wie denkt dat filmmakers pas echt in de jaren zestig zijn gaan experimenteren, is deze film een goede les. De film zit vol de meest eigenwijze beeldvirtuositeit. 's Avonds na de opnamen hielden ze brainstormsessies hoe de passages de volgende dag het mooiste gefilmd konden worden. Schetsboeken werden volgetekend. Ze waren pas tevreden als het echt goed was. Zoals de droomopname van een tillende portier van slechts een minuutje bijna een halve dag kostte om te filmen.
Het zijn echt de beelden die tellen. Zo besef je pas nadat de film is afgelopen dat de film geen tussentitels heeft. Murnau had ze gewoon niet nodig (ook al werden ze naderhand voor de export wel ingelast). Het maakt ook dat het verhaal, dat nogal kitscherig is, er helemaal niet zo toe doet.
Ik heb een paar keer met open mond gestaard naar het scherm. De dronkenmanpassage, het gebouw dat op hem neerkijkt, etc. etc.. De meest ingenieuze oplossingen werden bedacht. Zo reed cameraman Karl Freund al in 1924 rond op een soort karretje. Een andere man liep de hele tijd rond met een camera op zijn buik. In de VS zullen heel wat technici driftig geanalyseerd moeten hebben hoe de beelden gemaakt zijn.
Dit is dus wat echte artiesten doen: proberen. Iets wat niet kan, bestaat niet. Net als Orson Welles toen hij Citizen Kane maakte. De Duitse crew werd opgebeld vanuit de VS: Wat voor camera's hadden ze daar in vredesnaam? 'Niks bijzonders', was het antwoord.
Der letzte mann op eyeforfilm.co.uk, digitallyobsessed.com, cinema.nl, jumpcut.de, rogerebert.com
Naar Wilde aardbeien filmdatabase, filmtips, homepage