PHANTOM (DUI, '22) *** IMDB
Romantische sukkels in de uitverkoop
Lorenz Lubota hoort op een dag dat hij niets minder dan een geniaal dichter is. Het is ook de dag dat hij wordt aangereden door een mooie vrouw. Hij wordt daas van beide zaken, komt terecht in een afpersingsschandaal en verliest alle krediet bij iedereen die hij in al die jaren met zijn braafheid had opgebouwd.
Lubota doet alles fout wat hij maar fout kan doen. Hij laat zich geleend geld afpikken, verlinkt mensen die hem zijn vertrouwen schenken, heeft anderen nodig om zich als een dichter te beschouwen, jaagt op vrouwen die hem een keer hebben aangereden (vreemde eigenschap), verschijnt niet meer op zijn werk als hij eenmaal verliefd is. Kortom, gelukkig beseft hij het zelf, hij heeft een fantoomkarakter, en leidt zo een miserabel leven.
Het verhaal van Gerhart Hauptmann blinkt niet uit in originaliteit. Het is een bekend gegeven: geluk is in deze wereld niet weggelegd voor romantische zielen. Mensen die niet kunnen kwetsen, kunnen beter niet leven. Doet denken aan een combinatie van Faust van Goethe en De idioot van Dostojevski.
Aan de andere kant zat er nog heel wat meer spannende sjeu in dit begin-twintigste eeuwse leven. Het verschil tussen rijk en arm was veel groter. De zelfkant van het bestaan had toen meer romantiek. Zelfs in een braaf verhaal als deze bezoekt onze held een bordeel en hoereert een dame zich aan oudere mannen. Wie kunstenaarsbiografieën leest over kunstenaars in begin twintigste eeuw weet dat bordeelbezoek zo normaal was als een ommetje joggen nu.
Je moet wel wat zitvlees hebben voor deze Murnau-film. Deze film was een voorbode van wat zich nog aan moois zou ontwikkelen in Der letzte mann en Sunrise. Maar de droomsequenties bevatten mooi bizar materiaal. Daar heeft hij zich wel in uitgeleefd. En het spel van Lil Dagover en Alfred Abel ziet er al heel modern uit.
Veel dramatische beelden moeten toch wel hier met Murnau zijn geboren. Zoals man verscheurd razend een stuk papier en werpt de proppen demonstratief voor zich neer. Consternatie in nachtclub. Enorme euforie als man te horen krijgt (nadat iemand drie regels heeft gelezen) dat hij een literair genie is. Man leunt met ogen dicht tegen muur als hij 'emotionele dreunen' krijgt.
Opmerkelijk dat deze film lang kwijt is geweest. Sommige films van Murnau zijn nog steeds spoorloos. Hoe kun je al die filmkopieën kwijtraken? Dat zegt genoeg over de nonchalante houding tegenover kunst en film in het bijzonder – toen nog een niet zo heel serieuze tak van kunstsport.
Phantom op cinepassion.org, cinema.nl, villagevoice.com, filmzentrale.de, myreviewer.com
Naar Wilde aardbeien filmdatabase, filmtips, homepage