SPARTACUS (VS, '60) ****
Spartacus vertelt het verhaal van een slaaf die drie jaar lang de economie van Rome ontwrichtte, door met andere slaven in opstand te komen. Hij kwam heel ver maar strandde toch tegen het professionele Romeinse leger.
Volgens mijn geschiedenisboek is het niet helemaal zo gelopen als in deze film wordt beweerd. De slaven plunderden steden en brandden ze plat tijdens hun vergeefse tocht door het land. Ze gingen van zuid naar noord in plaats van andersom. Ook zijn karakters uit verschillende perioden door elkaar gehusseld: Gaius Gracchus, Crassus, Julius Ceasar, Pompeius. Zo gaat bijvoorbeeld de dood van Spartacus samen met het einde van sociale bewogendheid in het Romeinse rijk. Crassus krijgt een militaire macht die de weg zou vrijmaken voor het dictatorschap van Ceasar.
Muggenzifterij, want waarom zou een film geschiedkundig moeten kloppen? Spartacus is trouwens toch leerzaam want je krijgt als zelden eerder een beeld van het Romeinse rijk en zijn gewoonten.
Ik beet me vast in het lot van die arme gladiatoren. Dat waren ooit ook mannen die hoopten dat het leven wat moois te bieden had. Nu moesten ze elkaar de koppen inslaan ten overstaan van anderen. Dat is nou pas dood of de gladiolen. (Walgelijk? Het is maar wat je normaal vindt. Zulke dingen als gladiatorspelen werden toen normaal gevonden, zoals het aan de lopende band afslachten van dieren voor onze consumptie dat nu is.)
Afgezien van een paar gedramatiseerde rollen, mist de film vervelend melodrama, waar historische films vaak last van hebben. Het gaat om feiten. En om prestaties van de art-direction. Alleen al de machtige veldslag is een cinematografisch hoogstandje als ik zelden eerder zag (iedere cinematografische betweter roept dan: D.W. Griffith in 1915!).
Iedereen speelt soepel, met vakmannen als Peter Ustinov, Laurence Olivier, Tony Curtis en Kirk Douglas. Kirk Douglas is overtuigend als Spartacus ook al scheen hij ontevreden te zijn geweest met hoe Kubrick die neerzette (die ontevredenheid was in de eerste plaats de reden waarom Kubrick de opdracht kreeg, diens voorganger vond Douglas ook niet goed genoeg). In zijn jonge jaren leek Kirk verbazingwekkend veel op Michael nu.
Op een rare manier past de film in het oeuvre van Kubrick, die altijd een voorkeur voor zwarte schapen als hoofdpersonen heeft gehad. Een beetje jammer is dat Spartacus niet veel van zijn typische absurdisme heeft. Maar Kubrick begon pas net. Het was een opstapje.
Spartacus op imdb.com, qwipster.net, epinions.com, bbc.co.uk, digitallyobsessed.com, digg.be, dvdsavant.com