LES TONTONS FLINGUEURS (FR, '63) ****
Fernand, vriend van Louis le Mexican, krijgt van hem zijn misdaadimperium. Nou stelt dat niet zoveel voor: het aftroggelen van geld van enkele middenstanders, waaronder de Volfoni's, die een goktent hebben. Onmiddellijk rijst het verzet bij de middenstanders. Fernand probeert het de kop in te drukken en wat hij doet is oppassen op de lastige dochter van Louis le Mexican, die bezeten is van een componist die muziek maakt met glazen water.
Gangster past op klein meisje: je ziet al een beetje voor je wat de Amerikanen hiervan hadden gemaakt. In '64 zou dat ongetwijfeld een standaardthriller zijn geweest. Maar Georges Lautner maakte er een Franse versie van en liet zichzelf vrij om van alles te proberen. Volop experimentele cameraperspectieven (de onderaf-opname die je tegenwoordig veel ziet zie ik hier ook al), een heel vreemd script dat ergens tussen slapstick en actie zit, en karakters op wie je geen pijl kunt trekken.
Het aardige is dat het misdaadverhaal er totaal niet toe doet; het is een rode draad voor een hoop droge grappen en grollen. Zo komt de aanstaande schoonvader midden in een shoot-out langs bij Fernand, maar hij is gelukkig doof. Boven hem wordt het plafond aan diggelen geschoten. 'Ratten', zegt Fernand beslist. Ook Volfoni die elke keer een vuist op zijn tater krijgt, ook voor de dingen waar hij niet schuldig aan is, is goed voor een hoop geestigheid.
Het goede is dat de film niet dolkomisch wil zijn maar slechts lichtvoetig. Zo ook zijn de serieuzere passages met dochter Pat, die onafhankelijk wil worden, steeds weer een bron van vermaak. Aan de misdaadkant hebben we de sigaartjes rokende Duitser, Theo, als neutraliserende factor met zijn ernstige spel. Het gaat hier allemaal om middelmatige boefjes, die nota bene niets anders doen dan elkaar beroven. Het schrijfwerk is van Michel Audiard, die ook het script schreef voor Garde à vue.
Ergens heb ik gelezen dat iemand deze film 'te Frans' vond, en zich niet kon voorstellen dat anderen dan Fransen ervan konden genieten. Mij lukte het in elk geval makkelijk, want het is helemaal mijn soort film, Les tons tons flingueurs, met zijn absurdisme en flair, en uiteraard Lino Ventura, een van de prettigste acteurs van zijn tijd, maar ook met de geestige Bertrand Blier.
Les tons tons flingueurs op imdb.com, audiard.net, allocine.fr, galliawatch.com, cinema.nl, filmsdefrance.com