TOPKAPI (GB, '64) *** IMDB
Eenvoudige misdaadkomedie maar met veel flair
Charmante criminelen, onder leiding van een man en een vrouw, hebben hun zinnen gezet op een dure dolk in het Topkapi-museum. Daar zijn wat trucs voor nodig want het wordt beter bewaakt dan Fort Worth.
Zelfs na ruim veertig jaar is deze film nog hartstikke vlot en niet gedateerd. Dat zegt wel iets over hoeveel invloed deze film heeft gehad. Nu verschijnt bijna geen heist-film meer zonder charmante criminelen. Kijk naar, om een paar te noemen, Ocean's 11, Out of sight, Bandits, Palookaville, Chain of fools, The score, Safe men. Allemaal directe erfgenoten van Topkapi, om helemaal te zwijgen van Mission impossible, waar je een hele passage van terugziet. Topkapi is een genre geworden.
Deze film was denk ik vernieuwend in zijn manier om hoe acteurs niet een rol moesten spelen, maar rollen naar acteurs werden geschreven. Dat werd ook in de jaren veertig ook veel gedaan. Maar regisseur Jules Dassin deed dat in deze film met vier acteurs. Melina Mercouri (Dassins vrouw) heeft veel uitstraling en speelt een dame met veel uitstraling. Maximilian Schell is een precies acteur en speelt een Zwitser. Peter Ustinov oogt als een eerste klasse sukkel en speelt een eerste klasse sukkel (en won er een Oscar mee). Robert Morley heeft gewichtige, Britse uitstraling en hij speelt een uitvinder met gewichtige, Britse uitstraling. Hun opdracht van Dassin: speel je rol met zoveel mogelijk flair.
Wat besef je na het kijken van deze film weer goed dat er ingrediënten zijn waar mensen zo makkelijk intuinen: spanning, charme, actie. Het is best prettig intuinen, vooral als ze op het dak van het museum lopen, en de Bosporus achter hen zichtbaar is.
Ook een les van Topkapi is hoe de setting bepalend kan zijn voor de film. De Turkse sfeerbeelden (chaotische taferelen in haven, ranzig douanekantoor, lelijke huizen, worstelaars in stadion) geven deze film een charmante glinstering waardoor het interessanter oogt dan wat het in feite is: een eenvoudige misdaadkomedie.
Jules Dassin maakte met Topkapi een prima gelukt bioscoopsucces, zoals ze maar weinig meer worden gemaakt. Je kunt alleen niet echt zijn persoonlijke hand hierin ontdekken. Of hij heeft iets bijzonders met luchten, uitzichten en water want die kwamen ook in Naked city allemaal terug.
Topkapi op apolloguide.com, cinemademerde.com, sover.net, cinema.nl (1), cinema.nl(2)
Naar Wilde aardbeien filmdatabase, filmtips, homepage